اپلیکیشن زینگ | باربری آنلاین
زینگ - سامانه جامع حمل و نقل

تماس تلفنی
 
گفتگو آنلاین
 
دانلود زینگ
خانه دانلود اپلیکیشن زینگ آشنایی با زینگ فروشگاه خدمات اطلاعاتی همکاری با ما تماس با ما
زینگ - سامانه جامع حمل و نقل کشوری

تماس تلفنی

گفتگو آنلاین

دانلود زینگ

جستجو
کشتیرانی
حمل زمینی
وانت
حمل هوایی
مشاوره و اجرا صادرات واردات ترخیص

گروه 15 جدول تناوبی شامل عناصر نیتروژن و فسفر (به شکل نافلز)، آرسنیک و آنتیموان (به شکل شبه فلز) و بیسموت (یک فلز) است. آرایش الکترونی این عناصر به ns2np3 ختم می شود و به این عناصر گروه خانواده نیتروژن نیز می گویند.

نیتروژن

فهرست مطالب:

  • 1- خواص نیتروژن در گروه 15 جدول تناوبی.
  • 2- ترکیبات آلی نیتروژن.
  • 3- برخی ترکیبات معدنی نیتروژن.
  • 3-1- آمونیاک.
  • 3-2- اکسیدهای نیتروژن.
  • 3-3- هیدرازین.
  • 3-4- اسید نیتریک.
  • 4- خواص فسفر.
  • 5- آلوتروپ های فسفر.
  • 6- ترکیبات فسفر.
  • 6-1- ترکیبات آلی فسفر.
  • 6-2- ترکیبات معدنی فسفر.
  • 7- خواص و کاربرد آنتیموان.
  • 8- خواص و کاربرد بیسموت.

1- خواص نیتروژن در گروه 15 جدول تناوبی:
اولین عنصر گروه 15 جدول تناوبی نیتروژن با عدد اتمی 7 می باشد. نیتروژن فراوان ترین عنصر اتمسفر و از عناصری است که نقش مهمی در زندگی گیاهان و جانوران دارد. نیتروژن به صورت گازی بی رنگ، بی بو و بی مزه در دمای معمولی وجود دارد.

دو اتم نیتروژن به دلیل شعاع اتمی کوچکی که دارند به اندازه کافی به هم نزدیک می شوند و هرکدام سه تا از الکترون های ظرفیت خود را باهم به اشتراک می گذارند که در نتیجه با تشکیل سه پیوند (یک سیگما و دو پیوند پی)، یک مولکول دو اتمی نیتروژن (N2) را به وجود می آورند. به دلیل قوی بودن پیوند سه گانه واکنش پذیری نیتروژن خیلی پایین است اما این مولکول در دمای بالا و یا به کمک کاتالیزور می تواند با مواد دیگر وارد واکنش شود. به گاز نیتروژن ازت نیز می گویند و این به خاطر همان بی اثر بودن آن است.

نیتروژن دارای دو ایزوتوپ نیتروژن-14 و نیتروژن-15 است که نیتروژن-14 فراوان ترین ایزوتوپ با نیمه عمر 9 دقیقه می باشد.

عدد اکسایش نیتروژن بین 5+ و 3- است که آمونیاک کمترین عدد اکسایش یعنی 3- و اسیدنیتریک بیشترین مقدار یعنی 5+ را دارند.

2- ترکیبات آلی نیتروژن:
چون اتم نیتروژن در گروه 15 جدول تناوبی می تواند با بیشتر از یک اتم کربن در زنجیرهای کربنی پیوند برقرار کند در ترکیبات آلی حضور دارد.

مهم ترین ترکیبات آلی که دارای نیتروژن هستند آمین ها است که در آن نیتروژن بین گروه های آلکیلی و آریلی قرار دارد و با توجه به تعداد گروه هایی که در پیوند با این اتم هستند به آمین های نوع اول، دوم، سوم و چهارم تقسیم می شوند. حال اگر در ترکیبات آلی گروه کربونیل متصل به اتم نیتروزن باشد و بین گروه های آلکیلی و آریلی قرار بگیرد آمیدها تشکیل می شوند.

از ترکیبات آلی دیگر این عنصر می توان به آزید ها (با گروه عاملی N3)، ترکیبات نیترو (با گروه عاملی NO2) و ایمین ها (با پیوند دوگانه کربن-نیتروژن) اشاره کرد.

3- برخی ترکیبات معدنی نیتروژن:
3-1- آمونیاک:
آمونیاک با فرمول NH3 مهم ترین ترکیب معدنی نیتروژن است. آمونیاک خاصیت بازی دارد. نیتروژن موجود در بدن تمام موجودات زنده توسط گیاهان و از طریق تثبیت نیتروژن یعنی کاهش N2 به NH3 تأمین می شود. این یک فرآیند حیاتی مهم در زندگی بشر است.

در صنعت، آمونیاک را با عبوردادن مخلوط N2 و H2 از روی ذرات آهن به عنوان کاتالیزور در دمای 400 تا 600 درجه سانتیگراد و تحت فشار 200 الی 300 اتمسفر به دست می آورند. این واکنش به فرآیند هابر معروف است.

N2(g) + 3H2(g) → 2NH3(g)

از آمونیاک در تولید کودهای شیمیایی نظیر اوره، فسفات آمونیوم، سولفات آمونیوم و نیترات آمونیوم استفاده می شود.

3-2- اکسیدهای نیتروژن:
اکسیدهای نیتروژن شامل دی نیتروژن اکسید (N2O) ( عدد اکسایش نیتروژن 1+)، نیتروژن اکسید (NO) و دی نیتروژن دی اکسید (N2O2) ( عدد اکسایش 2+)، دی نیتروژن تری اکسید (N2O3) (عدد اکسایش 3+)، دی نیتروژن تتروکسید (N2O4) و نیتروژن دی اکسید (NO2) (عدد اکسایش 4+)، دی نیتروژن پنتوکسید (N2O5) (عدد اکسایش 5+) است.

اگر نیترات آمونیوم را در دمای 170 تا 200 درجه سانتیگراد حرارت دهیم تجزیه شده و دی نیتروژن اکسید به دست می آید.

NH4NO3(s) → N2O(s) + 2H2O(g)

این ترکیب گازی بی رنگ و غیر سمی است و به گاز خنده معروف است. وقتی گاز NO سرد شود به مولکول دیمر N2O2 تبدیل می شود. همچنین گاز NO با اکسیژن ترکیب شده به نیتروژن دی اکسید تبدیل می شود که گازی خرمایی رنگ است. از سرد کردن گاز NO2 دیمر آن یعنی N2O4 بیرنگ و از سرد کردن مخلوط NO و NO2 دی نیتروژن تری اکسید به رنگ آبی روشن به دست می آید.

3-3- هیدرازین:
یکی دیگر از ترکیبات معدنی نیتروژن از گروه 15 جدول تناوبی هیدرازین با فرمول مولکولی N2H4 است. از کاربردهای مهم این ترکیب در سوخت موشک، باتری سوختی، لحیم کاری، به عنوان کاتالیزور در واکنش های پلیمرسازی و فراورده های تنباکو را می توان نام برد. در آزمایشگاه برای کاهش آلدهیدها و کتون ها طی یک واکنش اکسایشی - کاهشی به یک آلکان از هیدرازین استفاده می شود. در این واکنش که به واکنش ولف-کیشنر معروف است حد واسط هیدرازون تشکیل می شود.

3-4- اسید نیتریک:
اسید نیتریک یک اسید قوی با فرمول مولکولی HNO3 است. مراحل تولید اسید نیتریک به روش استوالد به این ترتیب است:

ابتدا آمونیاک را با هوا در مقابل کاتالیزور پلاتین به اکسید نیتروژن تبدیل می کنند.

4NH3(g) + 5O2(g) → 4NO(g) + 6H2O(g)

اکسید نیتروژن به دست آمده با مقدار اضافی اکسیژن واکنش داده به دی اکسید نیتروژن تبدیل می شود.

2NO(g) + O2(g) → 2NO2(g)

در انتها:
دی اکسید نیتروژن در آب حل شده اسید نیتریک و اکسید نیتروژن به دست می آید.

3NO2(g) + H2O(l) → 2HNO3(aq) + NO(g)

از نمک اسید نیتریک در ساخت مواد انفجاری و کودهای شیمیایی استفاده می شود.

4- خواص فسفر:
دومین عنصر در گروه 15 جدول تناوبی فسفر با نماد شیمیایی P می باشد. فسفر نقش مهمی در زندگی گیاهان و جانوران دارد. این عنصر در ساختار لیپیدها و اسید نوکلئیک ها و مانند نیتروژن در ساختمان DNA وجود دارد. در تمام غذاهایی که مصرف می شود تقریبا فسفر وجود دارد. فسفر در استخوان ها و دندان ها به صورت ترکیبات فسفات وجود دارد. در کودهای شیمیایی ترکیب های فسفر را داریم و ماده اصلی کبریت فسفر است. فسفر در ساخت آلیاژهای مخصوص، آفت کش ها و برخی پلاستیک ها کاربرد دارد.

5- آلوتروپ های فسفر:
مهم ترین آلوتروپ فسفر، فسفر سفید، حالتی مومی دارد و از مولکول های مجزای P4 که در آن بین اتم های فسفر پیوند یگانه برقرار است تشکیل شده است. مولکول فسفر به دلیل این ساختار چهاروجهی بسییار واکنش پذیر بوده و در دمایی بیشتر از دمای اتاق خود به خود آتش می گیرد به این خاطر فسفر سفید را زیر آب نگه داری می کنند.

اگر فسفر سفید تا دمای 300 درجه سانتیگراد حرارت داده شود پلیمری از مولکول های P4 به دست می آید که فسفر قرمز نام دارد و واکنش پذیری کمتری از فسفر سفید دارد. فسفر قرمز در مقابل مقدار کمی انرژی می سوزد و از آن در تهیه کبریت بی خطر استفاده می شود.

از گرما دادن و متبلور کردن فسفر قرمز، فسفر بنفش تولید می شود که به شکل لوله های پنج وجهی است. فسفر سیاه مانند گرافیت ساختار لایه ای دارد.عدد اکسایش فسفر در ترکیبات مختلف معمولا 3- و 3+ و 5+ است. تا به امروز 23 ایزوتوپ از فسفر شناسایی شده که فسفر-31 پایدار است. در بین ایزوتوپ های پرتوزای این عنصر فسفر-32 و فسفر-33 پایدار است.

یکی از ترکیبات فسفر گاز دی فسفر (P2) است که از حرارت دادن فسفر سفید تا دمای 826 درجه سانتیگراد به دست می آید.

6- ترکیبات فسفر:
6-1- ترکیبات آلی فسفر:
از ترکیبات آلی فسفر که در آن بین اتم کربن و فسفر پیوند کووالانسی وجود دارد می توان استرهای اسید فسفونات و فسفین اکسید را نام برد.

6-2- ترکیبات معدنی فسفر:
فسفید:
از واکنش مستقیم فسفر سفید با بسیاری از فلزات جدول تناوبی فسفیدها حاصل می شود. اگر این واکنش با فلزات قلیایی باشد فرمول شیمیایی فسفید M3P2 و با فلزات قلیایی خاکی به شکل M2P5 خواهد بود. از هیدرولیز فسفیدها فسفین ها حاصل می شود.

فسفین:
فسفین با فرمول مولکولی PH3 گازی است سمی و بی رنگ که مانند NH3 ساختار هرمی دارد اما توانایی تشکیل پیوند هیدروژنی ندارد. این ترکیب خاصیت بازی داشته و از واکنش فسفر سفید با محلول غلیظ قلیایی به دست می آید.

هالیدهای فسفر:
هالیدهای فسفر ترکیبات کووالنسی هستند. از ترکیب مستقیم فسفر سفید (به مقدار اضافی) با کلر PCl3 و PCl4 حاصل می شود. اگر در واکنش فسفر با کلر مقدار هالوژن زیاد باشد PCl5 به دست می آید. این واکنش ها با تمام هالوژن ها انجام می شود.

اکسید فسفر:
از سوختن فسفر در مجاورت هوا اکسید فسفر P4O6(III) حاصل می شود که ماده ای بی رنگ است. اگر مقدار اکسیژن در این واکنش زیاد باشد اکسید فسفر P4O10 که گردی سفیدرنگ است به دست می آید. از ترکیب آب با این اکسید فسفر اسید فسفریک به دست می آید.

اسید فسفریک:
اسید اورتوفسفریک که به ان اسیدفسفریک می گویند جامدی بی رنگ است که به صورت محلول 85٪ به فروش می رسد. در صنعت اسید فسفریک را از اثر اسیدسولفوریک بر سنگ فسفات به دست می آورند. اسیدهای پلی فسفریک در ساختمان خود بیش از یک اتم فسفر دارند.

فسفات ها و پلی فسفات ها:
به نمک های اسیدفسفریک و اسیدپلی فسفریک به ترتیب فسفات و پلی فسفات می گویند. از این نمک ها در داروسازی، نوشابه های گازدار، به عنوان محلول بافر، در ترکیب شوینده ها و تهیه کودهای شیمیایی استفاده می کنند.

7- خواص و کاربرد آنتیموان:
آنتیوان سومین عنصر گروه خانواده نیتروژن است که نماد شیمیایی آن Sb است که از نظر ظاهری و فیزیکی شبیه فلز بوده ولی از نظر شیمیایی مثل یک فلز رفتار نمی کند. آنتیموان دارای دارای دو ایزوتوپ پایدار آنتیموان-121 و آنتیموان-123 و همچنین 35 ایزوتوپ رادیواکتیو است.

آنتیموان بسیار سمی بوده و در دمای اتاق با هوا واکنشی ندارد اما در مجاورت گرما سریع آتش می گیرد. آنتیموان رسانایی الکتریکی و گرمایی کمی دارد و از آن به عنوان نیمه رسانا استفاده می شود. از این عنصر و ترکیبات آن به عنوان سخت کننده در سرب ( به صورت آلیاژ)، در آلیاژهای ضداصطکاک، فلز ویژه حروف چاپ، روکش کابل، شیشه، سرامیک و رنگ و موارد بسیار دیگری استفاده می شود.

8- خواص و کاربرد بیسموت:
بیسموت یکی دیگر از عناصر گروه 15 جدول تناوبیاست. این عنصر فلزی سفیدرنگ، سنگین و شکننده با نماد شیمیایی Bi که از نظر شیمیایی شبیه آرسنیک و آنتیموان است. بیسموت دارای مقاومت الکتریکی بالایی بوده و با شعله آبی رنگی می سوزد.

از بیسموت به جای سرب در ظروف سفالی، وزنه های ماهیگیری، ساچمه های شکار پرندگان و روغن کاری استفاده می کنند. از بیسموت در تولید لوازم آرایشی، آهن ربا، به عنوان مواد ترموکوپل، در لحیم کاری و پزشکی استفاده می شود.

کشتیرانی
حمل زمینی
وانت
حمل هوایی
مشاوره و اجرا صادرات واردات ترخیص
نظر شما
نام و نام خانوادگی:

شماره تماس (نمایش داده نمی شود):

کد امنیتی: captcha

متن پیام: (نظر شما پس از بررسی منتشر خواهد شد)


مطالب مرتبط:
مخفی کردن >>